<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?> <?xml-stylesheet type="text/xsl" href="/static/taisho.xsl"?> <TEI xmlns:cb="http://www.cbeta.org/ns/1.0" xml:lang="lzh-Hans-HK" xml:id="X37n0673"> <teiHeader> <fileDesc> <titleStmt> <title>Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō, Electronic version, No. 673 八大人觉经疏</title> <title xml:lang="zh-Hans">卍新纂大日本续藏经数位版, No. 673 八大人觉经疏</title> <author>淸 续法述</author> <respStmt> <resp>Electronic Version by</resp> <name>CBETA</name> </respStmt> </titleStmt> <editionStmt> <edition>XML TEI P5</edition> <respStmt xml:id="resp1"><resp>corrections</resp><name>orig</name></respStmt> <respStmt xml:id="resp2"><resp>corrections</resp><name>CBETA</name></respStmt> <respStmt xml:id="resp3"><resp>corrections</resp><name>CBETA.shin</name></respStmt> <respStmt xml:id="resp4"><resp>corrections</resp><name>Xuzangjing</name></respStmt> <respStmt xml:id="resp5"><resp>corrections</resp><name>CBETA.maha</name></respStmt> <respStmt xml:id="resp6"><resp>corrections</resp><name>CBETA.ting</name></respStmt> </editionStmt> <extent>1卷</extent> <publicationStmt> <idno type="CBETA"> <idno type="canon">X</idno>.<idno type="vol">37</idno>.<idno type="no">673</idno> </idno> <distributor> <name>中华电子<persName>佛</persName>典协会 (CBETA)</name> <address> <addrLine><email>service@cbeta.org</email></addrLine> </address> </distributor> <availability> <p>Available for non-commercial use when distributed with this header intact.</p> </availability> <date>2023-06-14 21:37:19 +0800</date> </publicationStmt> <sourceDesc> <bibl> <title level="s">Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō</title> <title level="s" xml:lang="zh-Hans">卍新纂大日本续藏经</title> <title level="m" xml:lang="zh-Hans">八大人觉经疏</title> </bibl> </sourceDesc> </fileDesc> <encodingDesc> <projectDesc> <p xml:lang="en" cb:type="ly">Input by CBETA, OCR by CBETA</p> <p xml:lang="zh-Hans" cb:type="ly">CBETA 人工输入，CBETA 扫瞄辨识</p> </projectDesc> <editorialDecl> <punctuation resp="#resp1"><p>原书标点</p></punctuation> </editorialDecl> <tagsDecl> <namespace name="http://www.tei-c.org/ns/1.0"> <tagUsage gi="rdg"> <listWit> <witness xml:id="wit.cbeta">【CB】</witness> <witness xml:id="wit.orig">【卍续】</witness> </listWit> </tagUsage> </namespace> </tagsDecl> <charDecl> <char xml:id="CB01926"> <charName>CBETA CHARACTER CB01926</charName> <mapping cb:dec="984966" type="PUA">U+F0786</mapping> <mapping type="normal_unicode">U+7070</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>灰</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[厂@火]</value></charProp></char> <char xml:id="CB05279"> <charName>CBETA CHARACTER CB05279</charName> <mapping cb:dec="988319" type="PUA">U+F149F</mapping> <mapping type="unicode">U+48BC</mapping><charProp><localName>composition</localName><value>[邱-丘+共]</value></charProp></char> <char xml:id="CB15131"> <charName>CBETA CHARACTER CB15131</charName> <mapping cb:dec="998171" type="PUA">U+F3B1B</mapping> <charProp><localName>normalized form</localName><value>邦</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[邱-丘+(看-目)]</value></charProp></char> <char xml:id="CB18834"> <charName>CBETA CHARACTER CB18834</charName> <mapping cb:dec="1001874" type="PUA">U+F4992</mapping> <charProp><localName>composition</localName><value>编⃝</value></charProp></char> </charDecl> </encodingDesc> <profileDesc> <langUsage> <language ident="en">English</language> <language ident="zh-Hans">Chinese (Traditional)</language> </langUsage> </profileDesc> <revisionDesc> <change when="2013-05-20"> <name>CW</name><name>Ray Chou 周邦信</name>P4 to P5 conversion by p4top5a.py, intended for publication </change> <change when="2006-10-03T12:00:12"> Zhou Bang-Xin (ed.) Created initial TEI XML version with BASICX.BAT </change> </revisionDesc> </teiHeader> <text><body> <milestone unit="juan" n="1"/> <pb ed="X" xml:id="X37.0673.0738c" n="0738c"/> <lb ed="X" n="0738c01"/> <lb ed="X" n="0738c02"/> <lb ed="X" n="0738c03"/> <lb ed="X" n="0738c04"/> <lb ed="X" n="0738c05"/><cb:div type="xu"><cb:mulu type="序" level="1">No. 673-A <persName>佛</persName>说八大人觉经疏序〔龙植〕</cb:mulu><head>No. 673-A <lb ed="X" n="0738c06"/><lb ed="R059" n="0226a01"/> <persName>佛</persName>说八大人觉经疏序 <lb ed="X" n="0738c07"/><lb ed="R059" n="0226a01"/>〔龙植〕</head> <lb ed="X" n="0738c08"/> <lb ed="X" n="0738c09"/><lb ed="R059" n="0226a02"/><p xml:id="pX37p0738c0901">众生迷而不觉。诸<persName>佛</persName>觉而不迷。世间虚而不实。法性 <lb ed="X" n="0738c10"/><lb ed="R059" n="0226a03"/>实而不虚。即生心而见<persName>佛</persName>心。即世界而成法界者。其 <lb ed="X" n="0738c11"/><lb ed="R059" n="0226a04"/>唯八大人觉经焉。不考其文。罔征迷悟之本。不研其 <lb ed="X" n="0738c12"/><lb ed="R059" n="0226a05"/>義。靡测真妄之源。小人不可大受而可小知。于鸡园 <lb ed="X" n="0738c13"/><lb ed="R059" n="0226a06"/>应语小乘。君子不可小知而可大受。为<persName>佛</persName>子宜扬大 <lb ed="X" n="0738c14"/><lb ed="R059" n="0226a07"/>觉。少欲知足。显头陀之妙行。发心博施。示菩萨之初 <lb ed="X" n="0738c15"/><lb ed="R059" n="0226a08"/>因。淸白翻乎世染。闻慧转乎颛愚。精进治疲怠之病。 <lb ed="X" n="0738c16"/><lb ed="R059" n="0226a09"/>苦空化极乐之<g ref="#CB15131">邦</g>。<persName>佛</persName>若不阐。三界九类曷能乘法身 <lb ed="X" n="0738c17"/><lb ed="R059" n="0226a10"/>之航。经或不传。六道四生无以至涅槃之岸。幸承世 <lb ed="X" n="0738c18"/><lb ed="R059" n="0226a11"/>高奉译圣教宣明。自汉迄今。未蒙训解<note place="inline">续法</note>避静泉 <lb ed="X" n="0738c19"/><lb ed="R059" n="0226a12"/>石。养疾山川。偶阅斯文。随修其疏。庶令八大觉门。如 <lb ed="X" n="0738c20"/><lb ed="R059" n="0226a13"/>杲日之昭乎中天。五尊勝益。似甘霖之润乎稿木。凡 <lb ed="X" n="0738c21"/><lb ed="R059" n="0226a14"/>见闻随喜者。宜劝勉启迪焉。</p> <lb ed="X" n="0738c22"/><lb ed="R059" n="0226a15"/><p xml:id="pX37p0738c2201">康熙二十九年岁次庚午五月端阳节日灌顶行者 <lb ed="X" n="0738c23"/><lb ed="R059" n="0226a16"/>续法题于崇寿<name role="" type="person">紫竹林</name>间</p></cb:div> <lb ed="X" n="0738c24"/> <pb ed="X" xml:id="X37.0673.0739a" n="0739a"/> <lb ed="X" n="0739a01"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1"><persName>佛</persName>说八大人觉经疏</cb:mulu> <lb ed="X" n="0739a02"/><cb:docNumber>No. 673</cb:docNumber> <lb ed="X" n="0739a03"/><lb ed="R059" n="0226b01"/><cb:juan fun="open" n="1"><cb:mulu type="卷" n="1"/><cb:jhead><persName>佛</persName>说八大人觉经疏</cb:jhead></cb:juan> <lb ed="X" n="0739a04"/> <lb ed="X" n="0739a05"/><lb ed="R059" n="0226b02"/><byline cb:type="collector">淸 <anchor xml:id="nkr_note_add_0739a0501" n="0739a0501"/><anchor xml:id="beg0739a0501" n="0739a0501"/>浙<anchor xml:id="end0739a0501"/>水崇寿沙门 灌顶续法 集</byline> <lb ed="X" n="0739a06"/><lb ed="R059" n="0226b03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX37p0739a0601">△疏此经義。文分为二。先略标章门。</p> <lb ed="X" n="0739a07"/><lb ed="R059" n="0226b04"/><p xml:id="pX37p0739a0701">将释此经。五门分别。一教起因缘。二藏乘教摄。三 <lb ed="X" n="0739a08"/><lb ed="R059" n="0226b05"/>宗趣通局。四略释题名。五详解文義。</p> <lb ed="X" n="0739a09"/><lb ed="R059" n="0226b06"/><p xml:id="pX37p0739a0901">△後廣释義相五。初教起因缘。</p> <lb ed="X" n="0739a10"/><lb ed="R059" n="0226b07"/><p xml:id="pX37p0739a1001">初教起因缘者。法花云。诸<persName>佛</persName>唯以一大事因缘出 <lb ed="X" n="0739a11"/><lb ed="R059" n="0226b08"/>现于世。起信云。有如是等八种因缘所以造论。今 <lb ed="X" n="0739a12"/><lb ed="R059" n="0226b09"/>此教兴。略开为十。一为了世法虚幻故。二为显无 <lb ed="X" n="0739a13"/><lb ed="R059" n="0226b10"/>为真常故。三为破恶恼修慧故。四为離欲患净行 <lb ed="X" n="0739a14"/><lb ed="R059" n="0226b11"/>故。五为示耐苦守道故。六为劝解怨兴慈故。七为 <lb ed="X" n="0739a15"/><lb ed="R059" n="0226b12"/>明大乘心愿故。八为圆诸<persName>佛</persName>果觉故。九为度众生 <lb ed="X" n="0739a16"/><lb ed="R059" n="0226b13"/>離苦故。十为施教化与乐故。</p> <lb ed="X" n="0739a17"/><lb ed="R059" n="0226b14"/><p xml:id="pX37p0739a1701">△二藏乘教摄。</p> <lb ed="X" n="0739a18"/><lb ed="R059" n="0226b15"/><p xml:id="pX37p0739a1801">二藏乘教摄者。藏有二。一三藏。经律论也。<persName>佛</persName>为弟 <lb ed="X" n="0739a19"/><lb ed="R059" n="0226b16"/>子说八大觉。经藏所摄。二二藏。菩萨声闻也。此是 <lb ed="X" n="0739a20"/><lb ed="R059" n="0226b17"/>诸<persName>佛</persName>菩萨大人之所觉悟。菩萨藏<anchor xml:id="nkr_note_orig_0739001" n="0739001"/>藏摄。乘有二。一 <lb ed="X" n="0739a21"/><lb ed="R059" n="0226b18"/>五乘。人天声闻辟支菩萨也。今教菩萨常念。菩萨 <lb ed="X" n="0739a22"/><lb ed="R059" n="0227a01"/>乘摄。二四乘。小乘羊车。中乘鹿车。大乘牛车。一乘 <lb ed="X" n="0739a23"/><lb ed="R059" n="0227a02"/>大白牛车也。经云。八事乃是<persName>佛</persName>菩萨觉。大乘一乘 <lb ed="X" n="0739a24"/><lb ed="R059" n="0227a03"/>所摄。教有三。一十二分教。契经。重颂。授记。讽颂。因 <pb ed="X" xml:id="X37.0673.0739b" n="0739b"/> <lb ed="X" n="0739b01"/><lb ed="R059" n="0227a04"/>缘。自说。本事。本生。方廣。未曾有。譬喩。论议也。今此 <lb ed="X" n="0739b02"/><lb ed="R059" n="0227a05"/>契经自说二分所摄。二化仪十教。本末差别。依本 <lb ed="X" n="0739b03"/><lb ed="R059" n="0227a06"/>起末。摄末归本。本末无碍。随機不定。显密同时。一 <lb ed="X" n="0739b04"/><lb ed="R059" n="0227a07"/>时顿演。寂寞无言。赅通三际。褈褈无尽也。今属本 <lb ed="X" n="0739b05"/><lb ed="R059" n="0227a08"/>末差别教中本分所摄。一经始终唯大人觉定无 <lb ed="X" n="0739b06"/><lb ed="R059" n="0227a09"/>异故。三化法五教。小始终顿圆也。经云苦空无我。 <lb ed="X" n="0739b07"/><lb ed="R059" n="0227a10"/>初教空宗所摄。又云精进廣学。分教相宗所摄。又 <lb ed="X" n="0739b08"/><lb ed="R059" n="0227a11"/>云进趣菩提。性宗实教所摄。又云速登正觉。顿教 <lb ed="X" n="0739b09"/><lb ed="R059" n="0227a12"/>所摄。又云念念灭罪普济一切永断常乐。圆教所 <lb ed="X" n="0739b10"/><lb ed="R059" n="0227a13"/>摄。是知此经之義廣大深远也矣。</p> <lb ed="X" n="0739b11"/><lb ed="R059" n="0227a14"/><p xml:id="pX37p0739b1101">△三宗趣通局。</p> <lb ed="X" n="0739b12"/><lb ed="R059" n="0227a15"/><p xml:id="pX37p0739b1201">三宗趣通局者。通辨诸宗。儒教孔子宗于五常。意 <lb ed="X" n="0739b13"/><lb ed="R059" n="0227a16"/>以修身愼行。齐家治国。扬名後代也。道教老子宗 <lb ed="X" n="0739b14"/><lb ed="R059" n="0227a17"/>于自然。意以融荡是非。齐平生死。终归虚无也。释 <lb ed="X" n="0739b15"/><lb ed="R059" n="0227a18"/>教<persName>世尊</persName>宗于因缘。意以识心达本。断惑证真。称体 <lb ed="X" n="0739b16"/><lb ed="R059" n="0227b01"/>起用也。小乘以生灭因缘为宗。大乘以无性因缘 <lb ed="X" n="0739b17"/><lb ed="R059" n="0227b02"/>为宗。因缘即空空宗也。因缘即假相宗也。因缘即 <lb ed="X" n="0739b18"/><lb ed="R059" n="0227b03"/>中性宗终顿圆也。存二以显中终義。泯二以显中 <lb ed="X" n="0739b19"/><lb ed="R059" n="0227b04"/>顿義。混融以显中圆義。故一代<persName>佛</persName>教通宗因缘也。 <lb ed="X" n="0739b20"/><lb ed="R059" n="0227b05"/>局论此经。复有总别。总以觉观事法修心圣道为 <lb ed="X" n="0739b21"/><lb ed="R059" n="0227b06"/>宗。进趣菩提普济一切令诸众生悉以大乐为趣。 <lb ed="X" n="0739b22"/><lb ed="R059" n="0227b07"/>别有五对。一教義。教诵八大人觉文字为宗。了达 <lb ed="X" n="0739b23"/><lb ed="R059" n="0227b08"/>所诠八门義旨为趣。二事理。擧八重事相为宗。显 <lb ed="X" n="0739b24"/><lb ed="R059" n="0227b09"/>八法理性为趣。三境智。所缘真俗谛境为宗。能缘 <pb ed="X" xml:id="X37.0673.0739c" n="0739c"/> <lb ed="X" n="0739c01"/><lb ed="R059" n="0227b10"/>权实观智为趣。四修证。精进修道梵行高远为宗。 <lb ed="X" n="0739c02"/><lb ed="R059" n="0227b11"/>直趣菩提速登正觉为趣。五体用。圆满菩提还归 <lb ed="X" n="0739c03"/><lb ed="R059" n="0227b12"/>觉体常住快乐为宗。全大觉体发真如用普化一 <lb ed="X" n="0739c04"/><lb ed="R059" n="0227b13"/>切为趣。如是五对辗转相因而为生起也。</p> <lb ed="X" n="0739c05"/><lb ed="R059" n="0227b14"/><p xml:id="pX37p0739c0501">△四略释题名二。初经题。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0739c06"/><lb ed="R059" n="0227b15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX37p0739c0601"><persName>佛</persName>说八大人觉经</p></cb:div> <lb ed="X" n="0739c07"/><lb ed="R059" n="0227b16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX37p0739c0701">四略释题名者。先随相释。<persName>佛</persName>者。梵语<persName>佛陀</persName>。此云觉 <lb ed="X" n="0739c08"/><lb ed="R059" n="0227b17"/>者。准起信论具有三義。一本觉。即所证理。二始觉。 <lb ed="X" n="0739c09"/><lb ed="R059" n="0227b18"/>即能证智。三究竟觉。即智与理冥始本不二也。又 <lb ed="X" n="0739c10"/><lb ed="R059" n="0228a01"/>一者自觉。觉于我空。异凡夫也。二者觉他。觉于法 <lb ed="X" n="0739c11"/><lb ed="R059" n="0228a02"/>空。异二乘也。三者觉满。觉于俱空。异菩萨也。楞严 <lb ed="X" n="0739c12"/><lb ed="R059" n="0228a03"/>云。自觉<anchor xml:id="nkr_note_add_0739c1201" n="0739c1201"/><anchor xml:id="beg0739c1201" n="0739c1201"/>己<anchor xml:id="end0739c1201"/>圆能觉他者<persName>如来</persName>应世。即本师释迦牟 <lb ed="X" n="0739c13"/><lb ed="R059" n="0228a04"/>尼<persName>佛</persName>也。说者悦也。八音四辨畅本怀故。中论云。<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0739c14"/><lb ed="R059" n="0228a05"/>依二谛为众生说。法義无碍。莫不欢悦。拣非馀人 <lb ed="X" n="0739c15"/><lb ed="R059" n="0228a06"/>说也。八者法数。一苦空。二少欲。三知足。四精进。五 <lb ed="X" n="0739c16"/><lb ed="R059" n="0228a07"/>多闻。六佈施。七梵行。八心愿。即见定思进语业念 <lb ed="X" n="0739c17"/><lb ed="R059" n="0228a08"/>命八正道也。亦即理断智位教因行果八法门也。 <lb ed="X" n="0739c18"/><lb ed="R059" n="0228a09"/>大人者。菩萨称为大道心众生。<persName>如来</persName>称为大觉世 <lb ed="X" n="0739c19"/><lb ed="R059" n="0228a10"/>尊。觉者觉悟证知也。先觉後觉自觉觉他名大人 <lb ed="X" n="0739c20"/><lb ed="R059" n="0228a11"/>觉。高出凡夫二乘唯自觉者。花严云。奇哉大导师。 <lb ed="X" n="0739c21"/><lb ed="R059" n="0228a12"/>自觉能觉他。孟子曰。大人者正<anchor xml:id="nkr_note_add_0739c2101" n="0739c2101"/><anchor xml:id="beg0739c2101" n="0739c2101"/>己<anchor xml:id="end0739c2101"/>而物正者也。八 <lb ed="X" n="0739c22"/><lb ed="R059" n="0228a13"/>大人觉者。经云。如此八事乃是诸<persName>佛</persName>菩萨大人之 <lb ed="X" n="0739c23"/><lb ed="R059" n="0228a14"/>所觉悟。复还生死度脱众生。以前八事开导一切。 <lb ed="X" n="0739c24"/><lb ed="R059" n="0228a15"/>宝积亦云。菩萨成就八法于诸<persName>佛</persName>前莲花化生。经 <pb ed="X" xml:id="X37.0673.0740a" n="0740a"/> <lb ed="X" n="0740a01"/><lb ed="R059" n="0228a16"/>者。梵语修多罗。此云契经。契谓契理契機。经谓贯 <lb ed="X" n="0740a02"/><lb ed="R059" n="0228a17"/>说摄生也。案五印土呼綵线席经井索圣教。皆名 <lb ed="X" n="0740a03"/><lb ed="R059" n="0228a18"/>修多罗。线能贯华。经能持纬。索能汲水。教能诠義。 <lb ed="X" n="0740a04"/><lb ed="R059" n="0228b01"/>敌对翻之。应名圣教。古德见此方圣说为经。贤说 <lb ed="X" n="0740a05"/><lb ed="R059" n="0228b02"/>为传。遂分借席经一義。以目西方<persName>佛</persName>说名修多罗。 <lb ed="X" n="0740a06"/><lb ed="R059" n="0228b03"/>菩萨罗汉说名阿毘达摩。又恐滥席经名。更加契 <lb ed="X" n="0740a07"/><lb ed="R059" n="0228b04"/>字拣之。故名契经。甚为允当。次作对释。共有六義。 <lb ed="X" n="0740a08"/><lb ed="R059" n="0228b05"/>一通别。经字通也。通馀经故。<persName>佛</persName>等别也。别诸部故。 <lb ed="X" n="0740a09"/><lb ed="R059" n="0228b06"/>二人法。<persName>佛</persName>说人也。八觉法也。三一多就法中。八者 <lb ed="X" n="0740a10"/><lb ed="R059" n="0228b07"/>多也。大人觉一也。不離一觉观故。四能所。人为能。 <lb ed="X" n="0740a11"/><lb ed="R059" n="0228b08"/>觉为所。经云。大人之所觉悟。五名德。人则共有虚 <lb ed="X" n="0740a12"/><lb ed="R059" n="0228b09"/>名。大乃独成实德。六应感就人中。<persName>佛</persName>者应也。显我 <lb ed="X" n="0740a13"/><lb ed="R059" n="0228b10"/>能应法主也。说者感也。悦彼所感機宜也。三離合 <lb ed="X" n="0740a14"/><lb ed="R059" n="0228b11"/>释。<persName>佛</persName>之说经。依主释。<persName>佛</persName>说有八大人觉经。有财释。 <lb ed="X" n="0740a15"/><lb ed="R059" n="0228b12"/>八大人觉经。带数释。八大人觉即经。持业释。<persName>佛</persName>说 <lb ed="X" n="0740a16"/><lb ed="R059" n="0228b13"/>八大人觉经。非法花论四分律。相违释也。四立名 <lb ed="X" n="0740a17"/><lb ed="R059" n="0228b14"/>释。诸经得名。或人或处。或法或喩。乍单乍复。乍具 <lb ed="X" n="0740a18"/><lb ed="R059" n="0228b15"/>乍缺。此经以人法受称也。则一题名具四门義。释 <lb ed="X" n="0740a19"/><lb ed="R059" n="0228b16"/>题尙尔。况经文耶。</p> <lb ed="X" n="0740a20"/><lb ed="R059" n="0228b17"/><p xml:id="pX37p0740a2001">△二译人。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0740a21"/><lb ed="R059" n="0228b18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX37p0740a2101">後汉<name role="" type="person">安息国</name>沙门<name role="" type="person">安世高</name>译</p></cb:div> <lb ed="X" n="0740a22"/><lb ed="R059" n="0229a01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX37p0740a2201">後汉标朝代。对前高祖称名曰後。安息出处所。拣 <lb ed="X" n="0740a23"/><lb ed="R059" n="0229a02"/>非馀国土也。沙门人也。此言功劳。修八正道有多 <lb ed="X" n="0740a24"/><lb ed="R059" n="0229a03"/>功劳故。秦言勤行。勤行八觉进取涅槃故。<name role="" type="person">安世高</name> <pb ed="X" xml:id="X37.0673.0740b" n="0740b"/> <lb ed="X" n="0740b01"/><lb ed="R059" n="0229a04"/>字也。译者翻译。谓翻梵天之语。转成汉地之言。音 <lb ed="X" n="0740b02"/><lb ed="R059" n="0229a05"/>虽似别。義则大同也。传云。姓安。名淸。字世高。安息 <lb ed="X" n="0740b03"/><lb ed="R059" n="0229a06"/>国王子也。当嗣位。让国于叔。而求出家。博晓经<anchor xml:id="nkr_note_orig_0740001" n="0740001"/>纶。 <lb ed="X" n="0740b04"/><lb ed="R059" n="0229a07"/>七曜五行医方异術无不综达。既而遊方。遍历诸 <lb ed="X" n="0740b05"/><lb ed="R059" n="0229a08"/>国。行见群燕。忽谓伴曰。燕云应有送食者。顷之果 <lb ed="X" n="0740b06"/><lb ed="R059" n="0229a09"/>有致焉。汉桓帝建和二年来到中夏。通习华言。宣 <lb ed="X" n="0740b07"/><lb ed="R059" n="0229a10"/>译<persName>佛</persName>经二十九部凡一伯七十六卷。多有神迹。自 <lb ed="X" n="0740b08"/><lb ed="R059" n="0229a11"/>称先身<anchor xml:id="nkr_note_add_0740b0801" n="0740b0801"/><anchor xml:id="beg0740b0801" n="0740b0801"/>已<anchor xml:id="end0740b0801"/>经出家。有一同学多嗔。乃与辞诀云。我 <lb ed="X" n="0740b09"/><lb ed="R059" n="0229a12"/>当往廣毕夙世之对。既而适廣州。路逢一少年。唾 <lb ed="X" n="0740b10"/><lb ed="R059" n="0229a13"/>手拔刀。乃延颈受刃无惧。少年杀之。观者骇异。<anchor xml:id="nkr_note_add_0740b1001" n="0740b1001"/><anchor xml:id="beg0740b1001" n="0740b1001"/>已<anchor xml:id="end0740b1001"/> <lb ed="X" n="0740b11"/><lb ed="R059" n="0229a14"/>而神识还为安息王子。今来遊化。度昔同学。灵帝 <lb ed="X" n="0740b12"/><lb ed="R059" n="0229a15"/>建寧四年关洛扰乱。乃附舟过庐山。行达<g ref="#CB05279">䢼</g>亭湖。 <lb ed="X" n="0740b13"/><lb ed="R059" n="0229a16"/>庙神极灵。能分风送。往来之舟。会同旅三十馀船。 <lb ed="X" n="0740b14"/><lb ed="R059" n="0229a17"/>奉牲请福。神降祝曰。舟有沙门。请来入庙。告高云。 <lb ed="X" n="0740b15"/><lb ed="R059" n="0229a18"/>吾昔与子出家学道。好行佈施。而性多嗔。今为<g ref="#CB05279">䢼</g> <lb ed="X" n="0740b16"/><lb ed="R059" n="0229b01"/>亭庙神。此湖千里皆吾所辖。寿尽旦夕。当堕恶道。 <lb ed="X" n="0740b17"/><lb ed="R059" n="0229b02"/>有绢千匹幷杂宝物。可为立法营塔使生善处。高 <lb ed="X" n="0740b18"/><lb ed="R059" n="0229b03"/>向之梵语数番。即取绢物辞别。便达豫章。遂以庙 <lb ed="X" n="0740b19"/><lb ed="R059" n="0229b04"/>物为造东寺。名曰大安。乃江淮寺。塔之始也。暮有 <lb ed="X" n="0740b20"/><lb ed="R059" n="0229b05"/>一少年。长跽高前。受其咒愿。高谓众曰。向之少年 <lb ed="X" n="0740b21"/><lb ed="R059" n="0229b06"/>即<g ref="#CB05279">䢼</g>亭庙神。得生善处。離醜恶形矣。後于山西泽 <lb ed="X" n="0740b22"/><lb ed="R059" n="0229b07"/>中见一死蟒头尾数里<note place="inline">今浔阳郡大蛇村是</note>。高後复到廣州。 <lb ed="X" n="0740b23"/><lb ed="R059" n="0229b08"/>寻前害<anchor xml:id="nkr_note_add_0740b2301" n="0740b2301"/><anchor xml:id="beg0740b2301" n="0740b2301"/>己<anchor xml:id="end0740b2301"/>少年。时少年尙在。高投其家。说昔日偿 <lb ed="X" n="0740b24"/><lb ed="R059" n="0229b09"/>对之事。欢喜相向。谓云。吾犹有馀报。今当往会稽 <pb ed="X" xml:id="X37.0673.0740c" n="0740c"/> <lb ed="X" n="0740c01"/><lb ed="R059" n="0229b10"/>毕对。廣州客悟高非凡。豁然意解。追悔前愆。厚相 <lb ed="X" n="0740c02"/><lb ed="R059" n="0229b11"/>资供。随高东遊。遂达会稽。至便入市。正値群鬥。误 <lb ed="X" n="0740c03"/><lb ed="R059" n="0229b12"/>伤高首。应时殒命。廣客频验二报。遂发心出家。精 <lb ed="X" n="0740c04"/><lb ed="R059" n="0229b13"/>勤<persName>佛</persName>法。弘传八大人觉经。具说世高事缘。远近闻 <lb ed="X" n="0740c05"/><lb ed="R059" n="0229b14"/>知。莫不歎伏。</p> <lb ed="X" n="0740c06"/><lb ed="R059" n="0229b15"/><p xml:id="pX37p0740c0601">△五详解文義。</p> <lb ed="X" n="0740c07"/><lb ed="R059" n="0229b16"/><p xml:id="pX37p0740c0701">道安三分。今古同遵。考此文意。似有正宗而无序 <lb ed="X" n="0740c08"/><lb ed="R059" n="0229b17"/>通。今以義判仍分为三。初标八法诵念以发起。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0740c09"/><lb ed="R059" n="0229b18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX37p0740c0901">为<persName>佛</persName>弟子。常于昼夜。至心诵念八大人觉。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0740c10"/><lb ed="R059" n="0230a01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX37p0740c1001">三分中。此当序分。属发起。非证信也。八大觉事<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0740c11"/><lb ed="R059" n="0230a02"/>菩萨本。故不待问而自教诫。文有四句。初句人作 <lb ed="X" n="0740c12"/><lb ed="R059" n="0230a03"/>成曰为。妙觉曰<persName>佛</persName>。解後曰弟。从生曰子。然有五位。 <lb ed="X" n="0740c13"/><lb ed="R059" n="0230a04"/>一本性。二名字。三相似。四随分。五究竟。今属名字。 <lb ed="X" n="0740c14"/><lb ed="R059" n="0230a05"/>依<persName>佛</persName>为师。更不皈依邪魔外道。允成大乘<persName>佛</persName>弟子 <lb ed="X" n="0740c15"/><lb ed="R059" n="0230a06"/>也。次句时。昼夜约日。昼三夜三也。常者约年。尽形 <lb ed="X" n="0740c16"/><lb ed="R059" n="0230a07"/>不懈也。三四句法。先行也。至心意业行。诵念身口 <lb ed="X" n="0740c17"/><lb ed="R059" n="0230a08"/>行。後教也。八种法门。诸<persName>佛</persName>菩萨大人之所觉者。服 <lb ed="X" n="0740c18"/><lb ed="R059" n="0230a09"/><persName>佛</persName>之服。诵<persName>佛</persName>之言。行<persName>佛</persName>之行。是<persName>佛</persName>而<anchor xml:id="nkr_note_add_0740c1801" n="0740c1801"/><anchor xml:id="beg0740c1801" n="0740c1801"/>已<anchor xml:id="end0740c1801"/>矣。若昼夜 <lb ed="X" n="0740c19"/><lb ed="R059" n="0230a10"/>不念八大人觉。岂称<persName>佛</persName>弟子哉。</p> <lb ed="X" n="0740c20"/><lb ed="R059" n="0230a11"/><p xml:id="pX37p0740c2001">△二详八大法相以成宗。分二。先别释八法以起 <lb ed="X" n="0740c21"/><lb ed="R059" n="0230a12"/>信解八。初觉身心无常观念真常。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0740c22"/><lb ed="R059" n="0230a13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX37p0740c2201">第一觉悟世间无常。国土危脆。四大苦空。五阴无我。 <lb ed="X" n="0740c23"/><lb ed="R059" n="0230a14"/>生灭变异。虚伪无主。是心恶源。形为罪薮。如是观察。 <lb ed="X" n="0740c24"/><lb ed="R059" n="0230a15"/>渐離生死。</p></cb:div> <pb ed="X" xml:id="X37.0673.0741a" n="0741a"/> <lb ed="X" n="0741a01"/><lb ed="R059" n="0230a16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX37p0741a0101">此下八门当正宗也。初门分二。先觉知事相非真。 <lb ed="X" n="0741a02"/><lb ed="R059" n="0230a17"/>明而不昧谓之觉。知而不迷谓之悟。于中有八。一 <lb ed="X" n="0741a03"/><lb ed="R059" n="0230a18"/>三世。世为迁流。流数有三。过去未来现在也。无常 <lb ed="X" n="0741a04"/><lb ed="R059" n="0230b01"/>有二。一者败壞无常。二者念念无常。过去诸法恍 <lb ed="X" n="0741a05"/><lb ed="R059" n="0230b02"/>惚如梦。现在诸法犹如电光。未来诸法如雲欻起。 <lb ed="X" n="0741a06"/><lb ed="R059" n="0230b03"/>贤首疏云。过去则无体难追。现在则刹那不住。未 <lb ed="X" n="0741a07"/><lb ed="R059" n="0230b04"/>来则本无积聚。故曰无常。楞严云。岂唯年变亦兼 <lb ed="X" n="0741a08"/><lb ed="R059" n="0230b05"/>月化。何直月化兼又日迁。沉思谛观。刹那刹那念 <lb ed="X" n="0741a09"/><lb ed="R059" n="0230b06"/>念之间不得停住。二十方。国土横遍十方故。界为 <lb ed="X" n="0741a10"/><lb ed="R059" n="0230b07"/>方位。方位有十。四方四维上下也。总收国界。略为 <lb ed="X" n="0741a11"/><lb ed="R059" n="0230b08"/>八类。谓净秽小大粗妙廣狭。不安曰危。虚浮曰脆。 <lb ed="X" n="0741a12"/><lb ed="R059" n="0230b09"/>三界不安。犹如火宅。尘刹虚浮。喩同朝露。经云。假 <lb ed="X" n="0741a13"/><lb ed="R059" n="0230b10"/>使<name role="" type="person">妙高山</name>。劫尽皆散壞。大海深无底。亦复有枯竭。 <lb ed="X" n="0741a14"/><lb ed="R059" n="0230b11"/>大地及日月。时至皆皈尽。未曾有一事不被无常 <lb ed="X" n="0741a15"/><lb ed="R059" n="0230b12"/>吞。三四大。坚相为地大。润湿为水大。暖触为火大。 <lb ed="X" n="0741a16"/><lb ed="R059" n="0230b13"/>动摇为风大。内四大为苦。外四大为空。经云。水火 <lb ed="X" n="0741a17"/><lb ed="R059" n="0230b14"/>风土旋令觉知。四大各離。谁和合者。则内四大皆 <lb ed="X" n="0741a18"/><lb ed="R059" n="0230b15"/>苦空也。又云。火乃烧于色。水复为烂壞。风能令散 <lb ed="X" n="0741a19"/><lb ed="R059" n="0230b16"/>灭。四大互相违。坚湿暖动法。假名无有实。大种本 <lb ed="X" n="0741a20"/><lb ed="R059" n="0230b17"/>无生。故无所造色。则外四大亦苦空也。四五阴。根 <lb ed="X" n="0741a21"/><lb ed="R059" n="0230b18"/>尘名色。质碍为義。违顺名受。领纳为義。苦乐名想。 <lb ed="X" n="0741a22"/><lb ed="R059" n="0231a01"/>取像为義。善恶名行。造作为義。是非名识。了别为 <lb ed="X" n="0741a23"/><lb ed="R059" n="0231a02"/>義。皆曰阴者。盖覆真性故。无我者。谓五阴中都无 <lb ed="X" n="0741a24"/><lb ed="R059" n="0231a03"/>我主。但形骸色思虑心耳。楞伽云。诸蕴业因和合 <pb ed="X" xml:id="X37.0673.0741b" n="0741b"/> <lb ed="X" n="0741b01"/><lb ed="R059" n="0231a04"/>而起。離我我所。是名行空。圭山云。色有地水火风。 <lb ed="X" n="0741b02"/><lb ed="R059" n="0231a05"/>心有受想行识。若皆是我。即成八我。翻覆推析。皆 <lb ed="X" n="0741b03"/><lb ed="R059" n="0231a06"/>不可得。便悟此身众缘和合。似我人相。元无我人。 <lb ed="X" n="0741b04"/><lb ed="R059" n="0231a07"/>欲求出離。修无我观。断分别我执。证我空真如。即 <lb ed="X" n="0741b05"/><lb ed="R059" n="0231a08"/>知五阴皆空无我也。五生死。生灭是生死之因。生 <lb ed="X" n="0741b06"/><lb ed="R059" n="0231a09"/>死为生灭之果。天如云。那个生死业根。只在汝一 <lb ed="X" n="0741b07"/><lb ed="R059" n="0231a10"/>念生灭之间。变异者。迁改也。经云。我此之身虽未 <lb ed="X" n="0741b08"/><lb ed="R059" n="0231a11"/>曾灭。我观前念念迁谢。新新不住。如火成<g ref="#CB01926">灰</g>。决知 <lb ed="X" n="0741b09"/><lb ed="R059" n="0231a12"/>此身当从灭尽。然四相迁流。有一期刹那二种之 <lb ed="X" n="0741b10"/><lb ed="R059" n="0231a13"/>别。以理推之。生如石女怀儿。住若阳焰翻浪。异同 <lb ed="X" n="0741b11"/><lb ed="R059" n="0231a14"/>浮雲千变。灭犹狂花谢空。六烦恼。虚妄相想为虚。 <lb ed="X" n="0741b12"/><lb ed="R059" n="0231a15"/>假名无明为伪。无主者。谓此无明。妄想因缘和合 <lb ed="X" n="0741b13"/><lb ed="R059" n="0231a16"/>而有。实无自性。亦无有我。观此想念属谁谁。便是 <lb ed="X" n="0741b14"/><lb ed="R059" n="0231a17"/>烦恼想历历见。此一念想中无有主宰。即人空慧。 <lb ed="X" n="0741b15"/><lb ed="R059" n="0231a18"/>如幻化相。即法空慧。颂曰。一切妄想中。因缘空无 <lb ed="X" n="0741b16"/><lb ed="R059" n="0231b01"/>主。七内心。心六识也。恶十恼三毒也。根尘为缘。识 <lb ed="X" n="0741b17"/><lb ed="R059" n="0231b02"/>生其中。聚缘内摇。趣外奔逸。昏昏扰扰以为性相。 <lb ed="X" n="0741b18"/><lb ed="R059" n="0231b03"/>是故心为功之首恶之魁也。六识颂曰。动身发语 <lb ed="X" n="0741b19"/><lb ed="R059" n="0231b04"/>独为最。引满能招业力牵。息心达本无善无恶。是 <lb ed="X" n="0741b20"/><lb ed="R059" n="0231b05"/>一真源如如不动心矣。八外身形。身口也。罪七支 <lb ed="X" n="0741b21"/><lb ed="R059" n="0231b06"/>四种业也。本末续生。递相为种。喩如草木生长不 <lb ed="X" n="0741b22"/><lb ed="R059" n="0231b07"/>绝。故云薮也。遗教云。此是罪恶之物。假名为身。没 <lb ed="X" n="0741b23"/><lb ed="R059" n="0231b08"/>在老病生死大海。智者除之。如杀怨贼。如是下。次 <lb ed="X" n="0741b24"/><lb ed="R059" n="0231b09"/>观察法相对治。五识照瞩曰观。意识寻伺曰察。如 <pb ed="X" xml:id="X37.0673.0741c" n="0741c"/> <lb ed="X" n="0741c01"/><lb ed="R059" n="0231b10"/>是结上八种觉悟。上乃别明。此句总摄。谓世间国 <lb ed="X" n="0741c02"/><lb ed="R059" n="0231b11"/>土五阴生灭虚伪心形。皆为恶源罪薮。无常苦空 <lb ed="X" n="0741c03"/><lb ed="R059" n="0231b12"/>危脆无我变灭无主者也。渐離者。擧第五生死。以 <lb ed="X" n="0741c04"/><lb ed="R059" n="0231b13"/>该馀七也。若对翻之。转无常寿命。以成十世真常。 <lb ed="X" n="0741c05"/><lb ed="R059" n="0231b14"/>转危脆家产。以成性土悠久。苦空大种成五大。圆 <lb ed="X" n="0741c06"/><lb ed="R059" n="0231b15"/>融无我阴处成法身真我。变易生死成不灭不生。 <lb ed="X" n="0741c07"/><lb ed="R059" n="0231b16"/>无主虚想成无位真人。翻恶源之心而为菩提道 <lb ed="X" n="0741c08"/><lb ed="R059" n="0231b17"/>心。翻罪薮之身而为涅槃法身。如此最勝法益。非 <lb ed="X" n="0741c09"/><lb ed="R059" n="0231b18"/>观察觉悟。不能得成也。</p> <lb ed="X" n="0741c10"/><lb ed="R059" n="0232a01"/><p xml:id="pX37p0741c1001">△二觉贪欲为苦观念少欲。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0741c11"/><lb ed="R059" n="0232a02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX37p0741c1101">第二觉知。多欲为苦。生死疲劳从贪欲起。少欲无为 <lb ed="X" n="0741c12"/><lb ed="R059" n="0232a03"/>身心自在。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0741c13"/><lb ed="R059" n="0232a04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX37p0741c1301">先觉事相非真。初一句现招苦恼。唯识云。云何为 <lb ed="X" n="0741c14"/><lb ed="R059" n="0232a05"/>欲。于所乐境希望为性。欲境有五。谓财色名食睡。 <lb ed="X" n="0741c15"/><lb ed="R059" n="0232a06"/>今约希望。欲心不一而足曰多。经云。常求诸欲境。 <lb ed="X" n="0741c16"/><lb ed="R059" n="0232a07"/>苦者。五苦中求不得苦也。遗教云。多欲之人多求 <lb ed="X" n="0741c17"/><lb ed="R059" n="0232a08"/>利故苦恼亦多。次二句当感生死。生死果也。疲劳 <lb ed="X" n="0741c18"/><lb ed="R059" n="0232a09"/>轮转不休故。贪欲因也。唯识云。云何为贪。于有有 <lb ed="X" n="0741c19"/><lb ed="R059" n="0232a10"/>具染著为性。贪爱为本。欲乐为末。圆觉云。一切众 <lb ed="X" n="0741c20"/><lb ed="R059" n="0232a11"/>生从无始际。由有种种恩爱贪欲。故有转迴。<persName>佛</persName>名。</p> <lb ed="X" n="0741c21"/><lb ed="R059" n="0232a12"/><p xml:id="pX37p0741c2101">经云。有爱则生。爱尽则灭。故知生死贪爱为本。<note place="inline">文</note> <lb ed="X" n="0741c22"/><lb ed="R059" n="0232a13"/>若去贪欲之因。生死苦轮之报息矣。少欲下。次观 <lb ed="X" n="0741c23"/><lb ed="R059" n="0232a14"/>法相对治。初句无为乐则无苦恼。少欲而外无所 <lb ed="X" n="0741c24"/><lb ed="R059" n="0232a15"/>贪。无为而内无所作。岂不逍遥畅快。次句自在乐 <pb ed="X" xml:id="X37.0673.0742a" n="0742a"/> <lb ed="X" n="0742a01"/><lb ed="R059" n="0232a16"/>则无生死。身離生老病死。心離生住异灭。岂不解 <lb ed="X" n="0742a02"/><lb ed="R059" n="0232a17"/>脱自在。经云。少欲之人则无谄曲以求人意。亦复 <lb ed="X" n="0742a03"/><lb ed="R059" n="0232a18"/>不为诸根所牵。行少欲者。心则坦然无所忧畏。有 <lb ed="X" n="0742a04"/><lb ed="R059" n="0232b01"/>少欲者则有涅槃。少欲既能生诸功德。无欲更受 <lb ed="X" n="0742a05"/><lb ed="R059" n="0232b02"/>无尽益矣。</p> <lb ed="X" n="0742a06"/><lb ed="R059" n="0232b03"/><p xml:id="pX37p0742a0601">△三觉多求增罪观念知足。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0742a07"/><lb ed="R059" n="0232b04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX37p0742a0701">第三觉知。心无厌足。唯得多求。增长罪恶。菩萨不尔。 <lb ed="X" n="0742a08"/><lb ed="R059" n="0232b05"/>常念知足。安贫守道。唯慧是业。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0742a09"/><lb ed="R059" n="0232b06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX37p0742a0901">先觉事非真也。初句内存无厌足心。次句外唯多 <lb ed="X" n="0742a10"/><lb ed="R059" n="0232b07"/>求境物。三渐增恶求罪过。梵网云。自为饮食钱财 <lb ed="X" n="0742a11"/><lb ed="R059" n="0232b08"/>利养名誉故。亲近王臣。恃作形势。横取钱物。名为 <lb ed="X" n="0742a12"/><lb ed="R059" n="0232b09"/>恶求。菩萨下。次观法对治。菩萨心者。利人为先。岂 <lb ed="X" n="0742a13"/><lb ed="R059" n="0232b10"/>有恶求多求。故云不尔。念知足如迦葉头陀。无厌 <lb ed="X" n="0742a14"/><lb ed="R059" n="0232b11"/>断矣。贫乐道若颜回陋巷。多求灭矣。此则惑障除 <lb ed="X" n="0742a15"/><lb ed="R059" n="0232b12"/>也。空慧业犹善现阿兰那行。罪恶消矣。此则业障 <lb ed="X" n="0742a16"/><lb ed="R059" n="0232b13"/>除也。惑业之因既绝。苦报之果何来。故遗教云。汝 <lb ed="X" n="0742a17"/><lb ed="R059" n="0232b14"/>等若欲脱诸苦恼。当观知足。知足之法即是富乐 <lb ed="X" n="0742a18"/><lb ed="R059" n="0232b15"/>安稳之处<note place="inline">念知足也</note>。知足之人虽卧地上犹为安乐。不 <lb ed="X" n="0742a19"/><lb ed="R059" n="0232b16"/>知足者虽处天堂亦不称意。不知足者。虽富而贫。 <lb ed="X" n="0742a20"/><lb ed="R059" n="0232b17"/>知足之人虽贫而富<note place="inline">贫乐道也</note>。不知足者常为五欲所 <lb ed="X" n="0742a21"/><lb ed="R059" n="0232b18"/>牵。为知足者之所怜愍<note place="inline">唯以二空观慧为事业也</note>。</p> <lb ed="X" n="0742a22"/><lb ed="R059" n="0233a01"/><p xml:id="pX37p0742a2201">△四觉懈怠坠落观念精进。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0742a23"/><lb ed="R059" n="0233a02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX37p0742a2301">第四觉知懈怠坠落。常行精进破烦恼恶。摧伏四魔 <lb ed="X" n="0742a24"/><lb ed="R059" n="0233a03"/>出阴界狱。</p></cb:div> <pb ed="X" xml:id="X37.0673.0742b" n="0742b"/> <lb ed="X" n="0742b01"/><lb ed="R059" n="0233a04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX37p0742b0101">先觉事相。懈则根身疲倦。怠则心识恣放。坠则堕 <lb ed="X" n="0742b02"/><lb ed="R059" n="0233a05"/>下难上。落则退後不前。由此上弘下化之功。自利 <lb ed="X" n="0742b03"/><lb ed="R059" n="0233a06"/>利他之德。皆丧失矣。花严云。如钻燧求火。未出而 <lb ed="X" n="0742b04"/><lb ed="R059" n="0233a07"/>数息。火势随止灭。懈怠者亦然。遗教云。行者之心 <lb ed="X" n="0742b05"/><lb ed="R059" n="0233a08"/>数数懈。废譬如钻火未热而息。虽欲得火。火难可 <lb ed="X" n="0742b06"/><lb ed="R059" n="0233a09"/>得。淸凉疏。约三慧。以辨懈怠。闻则听习。数息明解 <lb ed="X" n="0742b07"/><lb ed="R059" n="0233a10"/>不生。思则抉择。数息真智不生。修则定慧。数息圣 <lb ed="X" n="0742b08"/><lb ed="R059" n="0233a11"/>道不生。懈怠之过岂细小哉。常下。次观治法。初一 <lb ed="X" n="0742b09"/><lb ed="R059" n="0233a12"/>句总。纯一不杂曰精。勇往直前曰进。常行者。一生 <lb ed="X" n="0742b10"/><lb ed="R059" n="0233a13"/>不退也。起信云。一切时一切处所有众善。随<anchor xml:id="nkr_note_add_0742b1001" n="0742b1001"/><anchor xml:id="beg0742b1001" n="0742b1001"/>己<anchor xml:id="end0742b1001"/>堪 <lb ed="X" n="0742b11"/><lb ed="R059" n="0233a14"/>能。不捨修学。遗教云。若勤精进则事无难。是故汝 <lb ed="X" n="0742b12"/><lb ed="R059" n="0233a15"/>等当勤精进。譬如小水常流则能穿石。次三句别。 <lb ed="X" n="0742b13"/><lb ed="R059" n="0233a16"/>初即唯识论中摄善精进。以诸十善破十恼恶。八 <lb ed="X" n="0742b14"/><lb ed="R059" n="0233a17"/>万法行破八万尘劳。盖此精进观中法不欲其精。 <lb ed="X" n="0742b15"/><lb ed="R059" n="0233a18"/>无行不欲其进故。亦即起信论明勤勇精进。文云。 <lb ed="X" n="0742b16"/><lb ed="R059" n="0233b01"/>于诸善事心不懈退。净名云。譬如勝怨乃可名勇。 <lb ed="X" n="0742b17"/><lb ed="R059" n="0233b02"/>此明见思无明怨贼皆悉破也。二即唯识论中被 <lb ed="X" n="0742b18"/><lb ed="R059" n="0233b03"/>甲精进。四魔者。一天魔。二烦恼魔。三五阴魔。四生 <lb ed="X" n="0742b19"/><lb ed="R059" n="0233b04"/>死魔。摧伏者。以知生死定为苦故。<persName>佛</persName>果决然乐故。 <lb ed="X" n="0742b20"/><lb ed="R059" n="0233b05"/>众生与<anchor xml:id="nkr_note_add_0742b2001" n="0742b2001"/><anchor xml:id="beg0742b2001" n="0742b2001"/>己<anchor xml:id="end0742b2001"/>足可度故。由是志坚不怯。必定取办。与 <lb ed="X" n="0742b21"/><lb ed="R059" n="0233b06"/>五阴魔烦恼魔死魔共战。有大功勋。灭三毒。出三 <lb ed="X" n="0742b22"/><lb ed="R059" n="0233b07"/>界。破魔网。亦即起信论明难壞精进。文云。立志坚 <lb ed="X" n="0742b23"/><lb ed="R059" n="0233b08"/>强。远離怯弱。宝藏论云。决归者不顾其疲。决战者 <lb ed="X" n="0742b24"/><lb ed="R059" n="0233b09"/>不顾其死。决学者不顾其身。决道者不重其事。此 <pb ed="X" xml:id="X37.0673.0742c" n="0742c"/> <lb ed="X" n="0742c01"/><lb ed="R059" n="0233b10"/>其难壞相也。後即唯识论中利乐精进。阴即五阴。 <lb ed="X" n="0742c02"/><lb ed="R059" n="0233b11"/>界即三界。狱者三界五阴如牢狱桎梏故。出者剋 <lb ed="X" n="0742c03"/><lb ed="R059" n="0233b12"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0742c0301" n="0742c0301"/><anchor xml:id="beg0742c0301" n="0742c0301"/>己<anchor xml:id="end0742c0301"/>造修。唯日不足。直至超出阴界得大利乐。而後 <lb ed="X" n="0742c04"/><lb ed="R059" n="0233b13"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0742c0401" n="0742c0401"/><anchor xml:id="beg0742c0401" n="0742c0401"/>已<anchor xml:id="end0742c0401"/>也。亦即起信论明无足精进。文云。念过去久远 <lb ed="X" n="0742c05"/><lb ed="R059" n="0233b14"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0742c0501" n="0742c0501"/><anchor xml:id="beg0742c0501" n="0742c0501"/>已<anchor xml:id="end0742c0501"/>来。虚受一切身心大苦。无有利益。是故应勤修 <lb ed="X" n="0742c06"/><lb ed="R059" n="0233b15"/>诸功德。自利利他。速離众苦。此明练磨其心。修二 <lb ed="X" n="0742c07"/><lb ed="R059" n="0233b16"/>利行。坚固炽燃。总无厌足。毕竟超出成最勝乐也。 <lb ed="X" n="0742c08"/><lb ed="R059" n="0233b17"/>破治怠失。摧治懈失。出治坠失。精进法门廣矣大 <lb ed="X" n="0742c09"/><lb ed="R059" n="0233b18"/>矣。</p> <lb ed="X" n="0742c10"/><lb ed="R059" n="0234a01"/><p xml:id="pX37p0742c1001">△五觉愚痴无智观念多闻。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0742c11"/><lb ed="R059" n="0234a02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX37p0742c1101">第五觉悟愚痴生死。菩萨常念廣学多闻。增长智慧。 <lb ed="X" n="0742c12"/><lb ed="R059" n="0234a03"/>成就辩才。教化一切。悉以大乐。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0742c13"/><lb ed="R059" n="0234a04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX37p0742c1301">先觉事相。六识茫昧无知曰愚。五根昏迷不晓曰 <lb ed="X" n="0742c14"/><lb ed="R059" n="0234a05"/>痴。愚为惑恼之首。痴是恶业之元因也。无明事理。 <lb ed="X" n="0742c15"/><lb ed="R059" n="0234a06"/>从冥入冥。生死险道受苦不断。背去三宝。贫无福 <lb ed="X" n="0742c16"/><lb ed="R059" n="0234a07"/>慧。不识苦尽道。不知求解脱果也。菩萨下。次观治 <lb ed="X" n="0742c17"/><lb ed="R059" n="0234a08"/>法。廣学博究三藏也。多闻听讲十二部也。增慧无 <lb ed="X" n="0742c18"/><lb ed="R059" n="0234a09"/>观不习故。成辩无经不诵故。闻即闻慧。身根聪也。 <lb ed="X" n="0742c19"/><lb ed="R059" n="0234a10"/>智即思慧。意识通也。辩即修慧。口舌利也。上三句。 <lb ed="X" n="0742c20"/><lb ed="R059" n="0234a11"/>自度。此教化句度他。一切不拣。道俗贤愚五性三 <lb ed="X" n="0742c21"/><lb ed="R059" n="0234a12"/>根。普皆化导也。末一句。自他均利也。他得开通<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0742c22"/><lb ed="R059" n="0234a13"/>法乐。自得增明教观乐。又自他现得六根通利乐。 <lb ed="X" n="0742c23"/><lb ed="R059" n="0234a14"/>当得三德安住乐。幷以出世大道。拣非世间小果。 <lb ed="X" n="0742c24"/><lb ed="R059" n="0234a15"/>故云大也。四弘对之。闻即法门。智即烦恼。教即众 <pb ed="X" xml:id="X37.0673.0743a" n="0743a"/> <lb ed="X" n="0743a01"/><lb ed="R059" n="0234a16"/>生。乐即<persName>佛</persName>道。前二治愚痴。後二治生死。</p> <lb ed="X" n="0743a02"/><lb ed="R059" n="0234a17"/><p xml:id="pX37p0743a0201">△六觉贫苦结怨观念施善。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0743a03"/><lb ed="R059" n="0234a18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX37p0743a0301">第六觉知贫苦多怨。横结恶缘。菩萨佈施。等念冤亲。 <lb ed="X" n="0743a04"/><lb ed="R059" n="0234b01"/>不念旧恶。不憎恶人。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0743a05"/><lb ed="R059" n="0234b02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX37p0743a0501">先觉事。财产缺乏为贫。饥寒逼迫为苦。多怨者。上 <lb ed="X" n="0743a06"/><lb ed="R059" n="0234b03"/>则怨天。下则怨人。内则怨于父母妻子。外则怨于 <lb ed="X" n="0743a07"/><lb ed="R059" n="0234b04"/>师友亲邻。书云。贫而无怨难。结恶缘者。苦境怨心 <lb ed="X" n="0743a08"/><lb ed="R059" n="0234b05"/>一时交接。诸恶业缘无不备造。所谓悭惜<anchor xml:id="nkr_note_add_0743a0801" n="0743a0801"/><anchor xml:id="beg0743a0801" n="0743a0801"/>己<anchor xml:id="end0743a0801"/>物。贪 <lb ed="X" n="0743a09"/><lb ed="R059" n="0234b06"/>求人财。嫉妒其富。嗔恨其贵。起诸邪见。撥无因果。 <lb ed="X" n="0743a10"/><lb ed="R059" n="0234b07"/>好勇鬥狠。欺长凌幼。由此父子不和。夫妻反目。孟 <lb ed="X" n="0743a11"/><lb ed="R059" n="0234b08"/>子曰。无恒产而有恒心者。唯士为能。若民则无恒 <lb ed="X" n="0743a12"/><lb ed="R059" n="0234b09"/>产因无恒心。苟无恒心。放辟邪侈。无不为<anchor xml:id="nkr_note_add_0743a1201" n="0743a1201"/><anchor xml:id="beg0743a1201" n="0743a1201"/>己<anchor xml:id="end0743a1201"/>。而云 <lb ed="X" n="0743a13"/><lb ed="R059" n="0234b10"/>横者。儒云。死生有命。富贵在天。<persName>佛</persName>云。今感贫富贵 <lb ed="X" n="0743a14"/><lb ed="R059" n="0234b11"/>贱之报。皆因前世悭施敬慢之业。与人结诸怨尤。 <lb ed="X" n="0743a15"/><lb ed="R059" n="0234b12"/>岂不枉造空作恶耶。菩萨下次观法。孔子曰。贫与 <lb ed="X" n="0743a16"/><lb ed="R059" n="0234b13"/>贱。是人之所恶也。不以其道得之不去也。<anchor xml:id="nkr_note_add_0743a1601" n="0743a1601"/><anchor xml:id="beg0743a1601" n="0743a1601"/>孟<anchor xml:id="end0743a1601"/>子曰。 <lb ed="X" n="0743a17"/><lb ed="R059" n="0234b14"/>古之人修其天爵。而人爵从之。仁義忠信乐善不 <lb ed="X" n="0743a18"/><lb ed="R059" n="0234b15"/>倦。此天爵也。公卿大夫。此人爵也。今开四法。即是 <lb ed="X" n="0743a19"/><lb ed="R059" n="0234b16"/>去贫之道。得爵之術也。一佈施。经言。为人贫困从 <lb ed="X" n="0743a20"/><lb ed="R059" n="0234b17"/>悭贪中来。为人大富从佈施中来。故以施治贫也。 <lb ed="X" n="0743a21"/><lb ed="R059" n="0234b18"/>有二财。则四事七珍。乃至一缕一麻。法则五教三 <lb ed="X" n="0743a22"/><lb ed="R059" n="0235a01"/>乘。片言片行。老子曰。富贵者送人以财。仁人者送 <lb ed="X" n="0743a23"/><lb ed="R059" n="0235a02"/>人以言。一言可以兴<g ref="#CB15131">邦</g>。则法施之拔苦与乐。识不 <lb ed="X" n="0743a24"/><lb ed="R059" n="0235a03"/>可挍量也。二等念。经言。有亲则有怨。離亲即離怨。 <pb ed="X" xml:id="X37.0673.0743b" n="0743b"/> <lb ed="X" n="0743b01"/><lb ed="R059" n="0235a04"/>今以同体慈悲冤亲平等观之。善与人同。乐取于 <lb ed="X" n="0743b02"/><lb ed="R059" n="0235a05"/>人。求仁得仁。何怨之有。孟子云。不怨勝<anchor xml:id="nkr_note_add_0743b0201" n="0743b0201"/><anchor xml:id="beg0743b0201" n="0743b0201"/>己<anchor xml:id="end0743b0201"/>者。反求 <lb ed="X" n="0743b03"/><lb ed="R059" n="0235a06"/>诸<anchor xml:id="nkr_note_add_0743b0301" n="0743b0301"/><anchor xml:id="beg0743b0301" n="0743b0301"/>己<anchor xml:id="end0743b0301"/>而<anchor xml:id="nkr_note_add_0743b0302" n="0743b0302"/><anchor xml:id="beg0743b0302" n="0743b0302"/>已<anchor xml:id="end0743b0302"/>矣。故以等治怨也。三不念。如伯夷叔齐。 <lb ed="X" n="0743b04"/><lb ed="R059" n="0235a07"/>不念旧恶。怨是用希。是以有旧恶者。当与劝释不 <lb ed="X" n="0743b05"/><lb ed="R059" n="0235a08"/>得加报也。四不憎。如子张之尊贤容众嘉善而矜 <lb ed="X" n="0743b06"/><lb ed="R059" n="0235a09"/>不能。老子曰。善人不善人之师。不善人善人之资。 <lb ed="X" n="0743b07"/><lb ed="R059" n="0235a10"/>孔子曰。三人行必有我师焉。择其善者而从之。其 <lb ed="X" n="0743b08"/><lb ed="R059" n="0235a11"/>不善者而改之。是以见恶逆者。当与教诫。不得痛 <lb ed="X" n="0743b09"/><lb ed="R059" n="0235a12"/>绝也。三四治结恶。四法一修。贫苦无不離矣。</p> <lb ed="X" n="0743b10"/><lb ed="R059" n="0235a13"/><p xml:id="pX37p0743b1001">△七觉五欲过患观念梵行。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0743b11"/><lb ed="R059" n="0235a14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX37p0743b1101">第七觉悟五欲过患。虽为俗人不染世乐。常念三衣 <lb ed="X" n="0743b12"/><lb ed="R059" n="0235a15"/>瓦钵法器。志愿出家。守道淸白。梵行高远。慈悲一切。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0743b13"/><lb ed="R059" n="0235a16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX37p0743b1301">初觉事。五欲者五尘欲也。过患者烦恼过也。欲是 <lb ed="X" n="0743b14"/><lb ed="R059" n="0235a17"/>境。患是心。由外尘欲。牵起爱心。瑜伽云。欲有二种。 <lb ed="X" n="0743b15"/><lb ed="R059" n="0235a18"/>一事境欲。二烦恼欲。经云。由于欲境。起诸违顺。老 <lb ed="X" n="0743b16"/><lb ed="R059" n="0235b01"/>子曰。五色令人目盲。五音令人耳聋。五味令人口 <lb ed="X" n="0743b17"/><lb ed="R059" n="0235b02"/>爽。驰骋畋猎。令人心发狂。难得之货令人行妨。如 <lb ed="X" n="0743b18"/><lb ed="R059" n="0235b03"/>五百仙。闻甄陀女歌而失禅定。一角老为婬女骑 <lb ed="X" n="0743b19"/><lb ed="R059" n="0235b04"/>颈而无神通。夏以<anchor xml:id="nkr_note_add_0743b1901" n="0743b1901"/><anchor xml:id="beg0743b1901" n="0743b1901"/>妺<anchor xml:id="end0743b1901"/>喜。商以姐<anchor xml:id="nkr_note_add_0743b1902" n="0743b1902"/><anchor xml:id="beg0743b1902" n="0743b1902"/>己<anchor xml:id="end0743b1902"/>。周以褒似。幷亡 <lb ed="X" n="0743b20"/><lb ed="R059" n="0235b05"/>其国。凡为道者。须知过罪。当诃责也。世乐有十。谓 <lb ed="X" n="0743b21"/><lb ed="R059" n="0235b06"/>女色。财宝。声名。饮食。睡眠。家宅。田园。衣服。眷属。官 <lb ed="X" n="0743b22"/><lb ed="R059" n="0235b07"/>贵。圆觉疏开为四相。一内爱欲。缘自身形。按拭摩 <lb ed="X" n="0743b23"/><lb ed="R059" n="0235b08"/>触。起诸染著。二外爱欲。缘他男女姿态妖艳。念念 <lb ed="X" n="0743b24"/><lb ed="R059" n="0235b09"/>贪爱。三内外爱欲。于自他身柔软细滑。攀缘不捨。 <pb ed="X" xml:id="X37.0673.0743c" n="0743c"/> <lb ed="X" n="0743c01"/><lb ed="R059" n="0235b10"/>四遍一切处爱欲。缘于一切五欲尘境。生结缚心。 <lb ed="X" n="0743c02"/><lb ed="R059" n="0235b11"/>不染者。犹如莲花不著水。亦如日月不住空也。大 <lb ed="X" n="0743c03"/><lb ed="R059" n="0235b12"/>论云。五欲无乐。如狗啮骨。五欲增诤。如鸟竞肉。五 <lb ed="X" n="0743c04"/><lb ed="R059" n="0235b13"/>欲烧人。如执风炬。五欲害人。如践毒蛇。五欲无实。 <lb ed="X" n="0743c05"/><lb ed="R059" n="0235b14"/>如梦所得。五欲不久。如繫石火。禅经偈云。智者应 <lb ed="X" n="0743c06"/><lb ed="R059" n="0235b15"/>观身。不贪染世乐。无累无所欲。是名真涅槃。岂可 <lb ed="X" n="0743c07"/><lb ed="R059" n="0235b16"/>入道则净。涉俗便染耶。常下次观法有五。一衣钵。 <lb ed="X" n="0743c08"/><lb ed="R059" n="0235b17"/>迦葉受头陀法。衣但粪扫三衣。食常次第乞食。器 <lb ed="X" n="0743c09"/><lb ed="R059" n="0235b18"/>即香炉锡杖念珠澡甁。梵网云。菩萨行头陀时。此 <lb ed="X" n="0743c10"/><lb ed="R059" n="0236a01"/>十八物。常随其身。二出家。阿兰若处離于聚落。放 <lb ed="X" n="0743c11"/><lb ed="R059" n="0236a02"/>牧声绝。无诸愦闹。此则出五欲尘染之家。入一真 <lb ed="X" n="0743c12"/><lb ed="R059" n="0236a03"/>寂静之家。曰志愿者。身虽俗家。心实<persName>佛</persName>家也。四句 <lb ed="X" n="0743c13"/><lb ed="R059" n="0236a04"/>拣之。一心形俱不出家。二心形俱出家。三心出形 <lb ed="X" n="0743c14"/><lb ed="R059" n="0236a05"/>不出。四形出心不出。今当第三句。此二治为俗。四 <lb ed="X" n="0743c15"/><lb ed="R059" n="0236a06"/>十二章经云。受道法者。去世资财。乞求取足。日中 <lb ed="X" n="0743c16"/><lb ed="R059" n="0236a07"/>一食。树下一宿。愼勿再矣。使人愚蔽者。爱与欲也。 <lb ed="X" n="0743c17"/><lb ed="R059" n="0236a08"/>三守道。谓守涅槃淸净之道。出離生死浊海。守菩 <lb ed="X" n="0743c18"/><lb ed="R059" n="0236a09"/>提洁白之道。解脱烦恼淤泥。此一治五欲过患。四 <lb ed="X" n="0743c19"/><lb ed="R059" n="0236a10"/>梵行有三。一明悟欲心。二洁净欲身。三不犯欲尘。 <lb ed="X" n="0743c20"/><lb ed="R059" n="0236a11"/>出世第一。如梵天行。高超六欲。远越释天。如诸<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0743c21"/><lb ed="R059" n="0236a12"/>所说。一心一意行。数息在禅定。是名行头陀。此一 <lb ed="X" n="0743c22"/><lb ed="R059" n="0236a13"/>治不染世乐。五慈悲。慈与一切之乐。悲拔一切之 <lb ed="X" n="0743c23"/><lb ed="R059" n="0236a14"/>苦。若非一味法雨。何能三根普润。此句总治三种 <lb ed="X" n="0743c24"/><lb ed="R059" n="0236a15"/>也。配四法门。初二理。三果。四行。五教也。问。二七何 <pb ed="X" xml:id="X37.0673.0744a" n="0744a"/> <lb ed="X" n="0744a01"/><lb ed="R059" n="0236a16"/>别。答。二约能缘莫起多欲心也。七约所缘莫染五 <lb ed="X" n="0744a02"/><lb ed="R059" n="0236a17"/>尘欲也。</p> <lb ed="X" n="0744a03"/><lb ed="R059" n="0236a18"/><p xml:id="pX37p0744a0301">△八觉生死苦恼观念心愿。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0744a04"/><lb ed="R059" n="0236b01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX37p0744a0401">第八觉知生死炽燃。苦恼无量。发大乘心。普济一切。 <lb ed="X" n="0744a05"/><lb ed="R059" n="0236b02"/>愿代众生受无量苦。令诸众生毕竟大乐。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0744a06"/><lb ed="R059" n="0236b03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX37p0744a0601">先觉事相生死者。三界内外。有二种生死。称为苦 <lb ed="X" n="0744a07"/><lb ed="R059" n="0236b04"/>海。第一分段生死。即六道众生。四大所成身体。有 <lb ed="X" n="0744a08"/><lb ed="R059" n="0236b05"/>分齐段落。受其生生灭灭。第二变易生死。即声闻 <lb ed="X" n="0744a09"/><lb ed="R059" n="0236b06"/>菩萨。虽離分段之身。未得圆证法身常寂。不免四 <lb ed="X" n="0744a10"/><lb ed="R059" n="0236b07"/>相迁流。因移果易。炽燃者。楞严云。生死死生。生生 <lb ed="X" n="0744a11"/><lb ed="R059" n="0236b08"/>死死。如旋火轮未有休息。苦恼无量者。苦有三苦 <lb ed="X" n="0744a12"/><lb ed="R059" n="0236b09"/>八苦一百一十苦。恼有六恼十恼八万四千恼。问 <lb ed="X" n="0744a13"/><lb ed="R059" n="0236b10"/>前後何别。答。初明一切生死虚幻不实。二明自他 <lb ed="X" n="0744a14"/><lb ed="R059" n="0236b11"/>生死因贪欲起。五明自<anchor xml:id="nkr_note_add_0744a1401" n="0744a1401"/><anchor xml:id="beg0744a1401" n="0744a1401"/>己<anchor xml:id="end0744a1401"/>生死愚迷痴受。八明众 <lb ed="X" n="0744a15"/><lb ed="R059" n="0236b12"/>生生死发心普济。又四明自<anchor xml:id="nkr_note_add_0744a1501" n="0744a1501"/><anchor xml:id="beg0744a1501" n="0744a1501"/>己<anchor xml:id="end0744a1501"/>多欲便多苦恼。六 <lb ed="X" n="0744a16"/><lb ed="R059" n="0236b13"/>明自他贫苦多怨结恶。七明一切五欲皆有过患。 <lb ed="X" n="0744a17"/><lb ed="R059" n="0236b14"/>八明众生苦恼誓愿代受。故前後不同也。四句拣 <lb ed="X" n="0744a18"/><lb ed="R059" n="0236b15"/>之。谓一人受一生死苦恼。一人受多生死苦恼。多 <lb ed="X" n="0744a19"/><lb ed="R059" n="0236b16"/>人受一生死苦恼。多人受多生死苦恼。复有四句。 <lb ed="X" n="0744a20"/><lb ed="R059" n="0236b17"/>谓同业同报。别业别报。同业别报。别业同报。故如 <lb ed="X" n="0744a21"/><lb ed="R059" n="0236b18"/>火之炽燃。空之无量。发下次观法相。初二句发心。 <lb ed="X" n="0744a22"/><lb ed="R059" n="0237a01"/>济一切出生死。自未得度先度人者。菩萨发心。三 <lb ed="X" n="0744a23"/><lb ed="R059" n="0237a02"/>心四愿。乃菩萨之初因也。起信云。发心尽于未来。 <lb ed="X" n="0744a24"/><lb ed="R059" n="0237a03"/>化度一切众生使无有馀。皆令究竟无馀涅槃。故 <pb ed="X" xml:id="X37.0673.0744b" n="0744b"/> <lb ed="X" n="0744b01"/><lb ed="R059" n="0237a04"/>云普济。次愿代二句立愿。代众生受苦恼。还源观 <lb ed="X" n="0744b02"/><lb ed="R059" n="0237a05"/>云。普代众生受苦者。谓修诸行法。不为自身。但欲 <lb ed="X" n="0744b03"/><lb ed="R059" n="0237a06"/>廣利群生。冤亲平等。普令断恶。备修万行。速证菩 <lb ed="X" n="0744b04"/><lb ed="R059" n="0237a07"/>提。又菩萨大悲大愿。以身为质。于三恶趣。救赎一 <lb ed="X" n="0744b05"/><lb ed="R059" n="0237a08"/>切受苦众生。恶令得乐。尽未来际心无退屈。不于 <lb ed="X" n="0744b06"/><lb ed="R059" n="0237a09"/>众生希望毛发报恩之心。问。众生无量。业苦无边。 <lb ed="X" n="0744b07"/><lb ed="R059" n="0237a10"/>云何菩萨而能普代众生受苦。答。菩萨代众生受 <lb ed="X" n="0744b08"/><lb ed="R059" n="0237a11"/>苦者。由大悲方便力故。但以众生妄执。不了业体 <lb ed="X" n="0744b09"/><lb ed="R059" n="0237a12"/>从妄而生。无由出苦。菩萨教令修止观两门。心无 <lb ed="X" n="0744b10"/><lb ed="R059" n="0237a13"/>暂替。因亡果丧。苦业无由得生。但令不入三涂。名 <lb ed="X" n="0744b11"/><lb ed="R059" n="0237a14"/>为普代众生受苦恼也。後令诸二句。誓令与无上 <lb ed="X" n="0744b12"/><lb ed="R059" n="0237a15"/>二果乐。起信云。为令众生離一切苦。得究竟乐。非 <lb ed="X" n="0744b13"/><lb ed="R059" n="0237a16"/>求世间名利恭敬故。贤首疏云。苦者二死烦恼苦 <lb ed="X" n="0744b14"/><lb ed="R059" n="0237a17"/>也。乐者无上菩提觉法乐。无上涅槃寂静乐。非求 <lb ed="X" n="0744b15"/><lb ed="R059" n="0237a18"/>者。非欲令其求于後世人天利乐。长水记云。凡诸 <lb ed="X" n="0744b16"/><lb ed="R059" n="0237b01"/>菩萨有所作为。皆为众生離苦得乐。此令转灭烦 <lb ed="X" n="0744b17"/><lb ed="R059" n="0237b02"/>恼生死。得此菩提涅槃。一得永得。大患永灭。超度 <lb ed="X" n="0744b18"/><lb ed="R059" n="0237b03"/>四流。不亦乐乎。然上離苦。是菩萨大悲。此令得乐。 <lb ed="X" n="0744b19"/><lb ed="R059" n="0237b04"/>是菩萨大慈。至觉之心于焉备矣。</p> <lb ed="X" n="0744b20"/><lb ed="R059" n="0237b05"/><p xml:id="pX37p0744b2001">△後总结三觉以成行证。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0744b21"/><lb ed="R059" n="0237b06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX37p0744b2101">如此八事。乃是诸<persName>佛</persName>菩萨大人之所觉悟。精进行道 <lb ed="X" n="0744b22"/><lb ed="R059" n="0237b07"/>慈悲修慧。乘法身船至涅槃岸。复还生死度脱众生。 <lb ed="X" n="0744b23"/><lb ed="R059" n="0237b08"/>以前八事开导一切。令诸众生觉生死苦。捨離五欲。 <lb ed="X" n="0744b24"/><lb ed="R059" n="0237b09"/>修心圣道。</p></cb:div> <pb ed="X" xml:id="X37.0673.0744c" n="0744c"/> <lb ed="X" n="0744c01"/><lb ed="R059" n="0237b10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX37p0744c0101">先结前八事。有大人之事。有小人之事。前七自利。 <lb ed="X" n="0744c02"/><lb ed="R059" n="0237b11"/>第八利他。故属诸<persName>佛</persName>一乘。菩萨大乘之事。非比自 <lb ed="X" n="0744c03"/><lb ed="R059" n="0237b12"/>利小乘界内人天乘轻细事也。孟子曰。从其大体 <lb ed="X" n="0744c04"/><lb ed="R059" n="0237b13"/>为大人。从其小体为小人。然事为所观境。觉为能 <lb ed="X" n="0744c05"/><lb ed="R059" n="0237b14"/>知心。<persName>佛</persName>是满觉先觉果地觉。菩萨是始觉後觉因 <lb ed="X" n="0744c06"/><lb ed="R059" n="0237b15"/>地觉也。精下次起後三觉。初四句自觉。复还下觉 <lb ed="X" n="0744c07"/><lb ed="R059" n="0237b16"/>他。合则三觉圆矣。又精进四法。行道正助道品也。 <lb ed="X" n="0744c08"/><lb ed="R059" n="0237b17"/>三法慈悲。七法修慧。二空观知也。五法法身。无为 <lb ed="X" n="0744c09"/><lb ed="R059" n="0237b18"/>法性也。经云夫为道者。犹木在水。寻流而行。不触 <lb ed="X" n="0744c10"/><lb ed="R059" n="0238a01"/>两岸。不为洄流。吾保此木决定入海。学道之人不 <lb ed="X" n="0744c11"/><lb ed="R059" n="0238a02"/>为情欲所惑。不为众邪所扰。精进无为。吾保此人 <lb ed="X" n="0744c12"/><lb ed="R059" n="0238a03"/>必得道矣。当第一涅槃秦言灭度。義翻圆寂。唯识 <lb ed="X" n="0744c13"/><lb ed="R059" n="0238a04"/>明四种。一性净涅槃。二有馀涅槃。三无馀涅槃。四 <lb ed="X" n="0744c14"/><lb ed="R059" n="0238a05"/>无住涅槃。今属後二也。当第二复还生死海。代受 <lb ed="X" n="0744c15"/><lb ed="R059" n="0238a06"/>苦恼八也。度脱恶众生冤亲平等六也。上乃自觉。 <lb ed="X" n="0744c16"/><lb ed="R059" n="0238a07"/>八事下以前等觉他。八事开导五六也。觉苦一八 <lb ed="X" n="0744c17"/><lb ed="R059" n="0238a08"/>也。離欲二七也。修道三四也。修习自心入于圣道 <lb ed="X" n="0744c18"/><lb ed="R059" n="0238a09"/>故。肇师曰。<persName>佛</persName>者何也。盖穷理尽性大觉之称也。生 <lb ed="X" n="0744c19"/><lb ed="R059" n="0238a10"/>死长寝莫能自觉。自觉觉彼其唯<persName>佛</persName>也。<persName>佛</persName>地论云。 <lb ed="X" n="0744c20"/><lb ed="R059" n="0238a11"/>于一切法一切种相。能自开觉。亦能开觉一切有 <lb ed="X" n="0744c21"/><lb ed="R059" n="0238a12"/>情。故名为<persName>佛</persName>。今依八事觉之。岂有不成正觉也哉。</p> <lb ed="X" n="0744c22"/><lb ed="R059" n="0238a13"/><p xml:id="pX37p0744c2201">△三结八门利益以廣通。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0744c23"/><lb ed="R059" n="0238a14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX37p0744c2301">若<persName>佛</persName>弟子诵此八事。于念念中。灭无量罪。进趣菩提。 <lb ed="X" n="0744c24"/><lb ed="R059" n="0238a15"/>速登正觉。永断生死。常住快乐。</p></cb:div> <pb ed="X" xml:id="X37.0673.0745a" n="0745a"/> <lb ed="X" n="0745a01"/><lb ed="R059" n="0238a16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX37p0745a0101">此当流通分也。初擧能修法行。于念下次显所获 <lb ed="X" n="0745a02"/><lb ed="R059" n="0238a17"/>勝益。略开有五。一灭罪。罪业为因。苦报为果。修行 <lb ed="X" n="0745a03"/><lb ed="R059" n="0238a18"/>断惑。罪灭福生矣。二趣果。五十五位真菩提路。必 <lb ed="X" n="0745a04"/><lb ed="R059" n="0238b01"/>须多闻廣慧而进。今诵八大人觉。自到菩提觉道。</p> <lb ed="X" n="0745a05"/><lb ed="R059" n="0238b02"/><p xml:id="pX37p0745a0501">经云。观灵觉即菩提。如是知识得道疾矣。三成觉。 <lb ed="X" n="0745a06"/><lb ed="R059" n="0238b03"/>迅疾曰速。成证曰登。中直曰正。种智曰觉。过五十 <lb ed="X" n="0745a07"/><lb ed="R059" n="0238b04"/>五菩提路<anchor xml:id="nkr_note_add_0745a0701" n="0745a0701"/><anchor xml:id="beg0745a0701" n="0745a0701"/>已<anchor xml:id="end0745a0701"/>。方尽妙觉。成无上道。坐华王座。名登 <lb ed="X" n="0745a08"/><lb ed="R059" n="0238b05"/>正觉。四断死。五住究尽二死永亡也。五住乐。约三 <lb ed="X" n="0745a09"/><lb ed="R059" n="0238b06"/>身释。法性身土。无为不动真常乐故。受用身土。具 <lb ed="X" n="0745a10"/><lb ed="R059" n="0238b07"/>足无量快乐相故。变化身土。相续不断诸法乐故。 <lb ed="X" n="0745a11"/><lb ed="R059" n="0238b08"/>廣开为八。一二果成证乐。二依正常然乐。三恒见 <lb ed="X" n="0745a12"/><lb ed="R059" n="0238b09"/>诸<persName>佛</persName>乐。四时闻妙法乐。五贤圣相会乐。六众生離 <lb ed="X" n="0745a13"/><lb ed="R059" n="0238b10"/>苦乐。七愿行廣大乐。八本觉真常乐。三德配之。念 <lb ed="X" n="0745a14"/><lb ed="R059" n="0238b11"/>念灭罪解脱德也。菩提正觉般若德也。永断常乐 <lb ed="X" n="0745a15"/><lb ed="R059" n="0238b12"/>法身德也。三德五益唯此经为然。可不诵习而力 <lb ed="X" n="0745a16"/><lb ed="R059" n="0238b13"/>行之。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0745a17"/><lb ed="R059" n="0238b14"/> <lb ed="X" n="0745a18"/><lb ed="R059" n="0238b15"/><cb:juan fun="close" n="1"><cb:jhead><persName>佛</persName>说八大人觉经疏<note place="inline">终</note></cb:jhead></cb:juan></cb:div> <lb ed="X" n="0745a19"/><lb ed="R059" n="0238b16"/> <lb ed="X" n="0745a20"/><lb ed="R059" n="0238b17"/><cb:div type="w"><head>音释</head> <lb ed="X" n="0745a21"/><lb ed="R059" n="0238b18"/><cb:div type="note"><entry><form><g ref="#CB05279">䢼</g></form><cb:def><p xml:id="pX37p0745a2102" cb:place="inline"><note place="inline">九容切音恭亭名</note>。</p></cb:def></entry><entry cb:place="inline"><form>辖</form><cb:def><p xml:id="pX37p0745a2110" cb:place="inline"><note place="inline">胡瞎切音辖</note>。</p></cb:def></entry></cb:div></cb:div> <lb ed="X" n="0745a22"/> <lb ed="X" n="0745a23"/> <lb ed="X" n="0745a24"/> <pb ed="X" xml:id="X37.0673.0745b" n="0745b"/> <lb ed="X" n="0745b01"/> <lb ed="X" n="0745b02"/> <lb ed="X" n="0745b03"/><lb ed="R059" n="0239a01"/><cb:div type="w"><p xml:id="pX37p0745b0301"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0745001" n="0745001"/>净土三经论</p> <lb ed="X" n="0745b04"/> <lb ed="X" n="0745b05"/><lb ed="R059" n="0239a02"/><byline cb:type="author">淸 彭际淸 述</byline> <lb ed="X" n="0745b06"/><lb ed="R059" n="0239a03"/><p xml:id="pX37p0745b0601">卍云。无量寿经起信论。观无量寿<persName>佛</persName>经约论。及阿 <lb ed="X" n="0745b07"/><lb ed="R059" n="0239a04"/>弥陀经约论之三般。合称三经解。既分出别处。故 <lb ed="X" n="0745b08"/><lb ed="R059" n="0239a05"/>省于此。</p></cb:div> </body> <back> <cb:div type="apparatus"> <head>挍注</head> <p> <app from="#beg0739a0501" to="#end0739a0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">浙<note type="cf1">《乾隆藏》（<persName>佛陀</persName>教育基金会印赠版第163册第1662经第648页上栏第2行）</note></lem><rdg wit="#wit.orig">淅</rdg></app> <app from="#beg0739c1201" to="#end0739c1201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp5">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0739c2101" to="#end0739c2101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp5">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0740b0801" to="#end0740b0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp5">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0740b1001" to="#end0740b1001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp5">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0740b2301" to="#end0740b2301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp5">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0740c1801" to="#end0740c1801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp5">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0742b1001" to="#end0742b1001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp5">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0742b2001" to="#end0742b2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp5">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0742c0301" to="#end0742c0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp5">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0742c0401" to="#end0742c0401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp5">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0742c0501" to="#end0742c0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp5">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0743a0801" to="#end0743a0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp5">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0743a1201" to="#end0743a1201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp5">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0743a1601" to="#end0743a1601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp5">孟</lem><rdg wit="#wit.orig">盂</rdg></app> <app from="#beg0743b0201" to="#end0743b0201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp5">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0743b0301" to="#end0743b0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp5">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0743b0302" to="#end0743b0302"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp5">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0743b1901" to="#end0743b1901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp6">妺</lem><rdg wit="#wit.orig">妹</rdg></app> <app from="#beg0743b1902" to="#end0743b1902"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp5">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0744a1401" to="#end0744a1401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp5">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0744a1501" to="#end0744a1501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp5">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0745a0701" to="#end0745a0701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp5">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> </p> </cb:div> <cb:div type="xuzang-notes"> <head>卍续藏 挍注</head> <p> <note n="0739001" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0739001">藏疑所</note> <note n="0740001" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0740001">纶疑论</note> <note n="0745001" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0745001">（净上三经论ノ三般ハ第22卷所收。<g ref="#CB18834">󴦒</g>）</note> </p> </cb:div> <cb:div type="add-notes"> <head>新增挍注</head> <p> <note n="0739a0501" resp="#resp2" type="add" cb:note_key="X37.0739a05.02" target="#nkr_note_add_0739a0501">浙【CB】，淅【卍续】</note> <note n="0739c1201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0739c1201">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0739c2101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0739c2101">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0740b0801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0740b0801">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0740b1001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0740b1001">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0740b2301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0740b2301">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0740c1801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0740c1801">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0742b1001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0742b1001">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0742b2001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0742b2001">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0742c0301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0742c0301">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0742c0401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0742c0401">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0742c0501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0742c0501">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0743a0801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0743a0801">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0743a1201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0743a1201">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0743a1601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0743a1601">孟【CB】，盂【卍续】</note> <note n="0743b0201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0743b0201">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0743b0301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0743b0301">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0743b0302" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0743b0302">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0743b1901" resp="#resp2" type="add" cb:note_key="X37.0743b19.08" target="#nkr_note_add_0743b1901">妺【CB】，妹【卍续】（CBETA 按：可参考《佩觿》卷下第38页：“妹妺，上莫佩翻姊妹，下音末桀妻。”）</note> <note n="0743b1902" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0743b1902">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0744a1401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0744a1401">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0744a1501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0744a1501">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0745a0701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0745a0701">已【CB】，巳【卍续】</note> </p> </cb:div> </back></text></TEI>